System wsparcia społecznego oferuje różne formy pomocy, z których skorzystać mogą osoby chore, niepełnosprawne czy seniorzy. Jakie są rodzaje usług opiekuńczych i jakie warunki trzeba spełnić, by móc z nich skorzystać?

Z pomocy mogą skorzystać osoby z niepełnosprawnościami, a także chorzy – krótkotrwale lub przewlekle, osoby starsze i osoby samotne, jeśli potrzebują na co dzień pomocy innych osób, a nie mogą liczyć na bliskich.

Polski system oferuje trzy formy wsparcia: zwykłe usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi opiekuńcze, usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Zwykłe usługi opiekuńcze

Ustawa o pomocy społecznej precyzuje, że pomoc w formie usług przysługuje osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności lub innej przyczyny wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Usługi świadczone są w mieszkaniu osoby, która potrzebuje pomocy. Mogą to być także ośrodki wsparcia takie jak: środowiskowe domy samopomocy, kluby samopomocy, dzienne domy pomocy.

Niektóre rodzaje zwykłych usług opiekuńczych

  • Zaspokajanie codziennych potrzeb (zakupy, pomoc w prowadzeniu domu, czasami dostarczanie posiłków, karmienie podopiecznego);
  • Opieka higieniczna nad podopiecznym – mycie, czesanie, kąpiel, pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, utrzymywanie w czystości bielizny osobistej i pościeli, pomoc przy ubieraniu;
  • Pomoc w utrzymaniu porządku – sprzątanie pomieszczeń, w których przebywa podopieczny (a także pranie, wynoszenie śmieci);
  • Utrzymywanie w czystości urządzeń sanitarnych;
  • utrzymywanie higieny osobistej podopiecznego poprzez: mycie, czesanie, kąpiel, pomoc w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, utrzymywanie w czystości bielizny osobistej i pościeli, pomoc przy ubieraniu;
  • Zabiegi pielęgnacyjne zalecone przez lekarza, w tym m.in.: podawanie leków, zamawianie wizyt lekarskich, realizacja recept w aptece;
  • Kontakt z lekarzem w sytuacji np. pogorszenia stanu zdrowia podopiecznego;
  • Troska o kontakty podopiecznego z otoczeniem, w tym m.in.: towarzyszenie przy aktywności fizycznej, intelektualnej – np. spacery, krzyżówki, czytanie gazet;
  • Pomoc w załatwianiu spraw urzędowych w uzgodnieniu z podopiecznym;

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczna opieka adresowana jest do chorych, którzy potrzebują bardziej wyspecjalizowanej – z uwagi na schorzenie lub niepełnosprawność – opieki. Tego typu usługi świadczą specjaliści o określonej wiedzy i wykształceniu: opiekunki, psychologów, logopedów pracowników socjalnych, rehabilitantów itp. Wszystko zależy od tego, jakiej faktycznej specjalistycznej pomocy potrzebuje chory. O tę formę wsparcia mogą się starać osoby niepełnosprawne, niesamodzielne, samotne.

Warunkiem uzyskania takiej pomocy jest fakt, że osoby te wymagają indywidualnego wsparcia, ponieważ w wyniku pogłębiającej się choroby nie są w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych.

Niektóre rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych

  • Uczenie i rozwijanie u podopiecznego umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, np:
  • Zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i funkcjonowania w społeczeństwie;
  • Motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji;
  • Tzw. treningi samoobsługi (np. dot. higieny, porządków itp.);
  • Podejmowanie interwencji i pomoc rodzinie podopiecznego (np. w kształtowaniu relacji, pomoc psychologiczna, terapeutyczna);
  • Pomoc w zakresie załatwiania spraw urzędowych;
  • Pomoc w gospodarowaniu domowym budżetem;
  • Uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań; diagnostycznych i zabiegów medycznych, pilnowanie przyjmowania leków;
  • Pomoc w dotarciu do lekarza, rehabilitanta, itp.;
  • Rehabilitacja fizyczna;

Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi

Ta forma pomocy skierowana jest do osób z zaburzeniami psychicznymi lub intelektualnymi. Kieruje się ją do osób, które mają trudności w codziennym funkcjonowaniu, a także w relacjach, zatrudnieniu itp.

Świadczone są przez psychologów, pedagogów, logopedów, pracowników socjalnych, terapeutów zajęciowych, itp.

W zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi mieszczą się usługi specjalistyczne (wymienione powyżej) oraz usługi dodatkowe, takie jak:

  • pomoc mieszkaniowa, np. w uzyskaniu mieszkania, organizacji drobnych napraw i remontów, likwidacji barier architektonicznych;
  • zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi lub niepełnosprawnością intelektualną dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych;

Do jakiej instytucji zwrócić się o pomoc?

Świadczeń udzielają (właściwe dla miejsca zamieszkania osoby, która się ubiega o tego rodzaju wsparcie) ośrodki pomocy społecznej.

Koszty usług opiekuńczych

Usługi opiekuńcze nie są bezpłatne. Ich koszt zależy od dochodu osoby starającej się o jego uzyskanie oraz dochodów rodziny. Płaci się za godzinę usługi. W pewnych przypadkach, ośrodek pomocy społecznej może podjąć decyzję o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z opłaty za usługi, biorąc ich sfinansowanie na swoje barki.