Dysfagia, czyli zaburzenia połykania, dotyka wielu pacjentów z chorobami neurologicznymi. Jakie są jej objawy, jak wygląda badanie dysfagii i  jakie są niebezpieczeństwa związane z zaburzeniami połykania?

Zazwyczaj dopóty, dopóki nie zaczynamy mieć kłopotów z połykaniem, nie zastanawiamy się, jak skomplikowany to proces. Przełknięcie kęsa potrawy wymaga koordynacji pracy wielu mięśni, a także prawidłowego impulsu z układu nerwowego, który pozwoli te mięśnie skoordynować.
Sam akt połykania również jest dosyć skomplikowany i składa się z fazy ustnej, gardłowej i przełykowej. Tylko początek tej czynności jest zależny od woli. Zaburzenia połykania, czyli dysfagia, o podłożu neurogennym dotyczy fazy ustnej i gardłowej przełykania.

Zaburzenia połykania są dość groźną dolegliwością. Dysfagia może być bowiem przyczyną zachłystowego zapalenia płuc, a także odwodnienia czy niedożywienia. Zdarza się bowiem, że pacjenci dotknięci dysfagią unikają jedzenia i przyjmowania płynów.  Cichymi towarzyszami dysfagii są lęk, depresja a także wykluczenie społeczne.

Objawy dysfagii

Problemy z przełykaniem na tle zaburzeń pracy układu nerwowego objawiają się:

  • trudnościami w połykaniu pokarmu
  • krztuszeniem się i kaszlem podczas połykania
  • nadmiernym ślinieniem się z powodu niezdolność do przełknięcia śliny
  • uczuciem zalegania pokarmu w gardle;
  • cofaniem się pokarmu lub płynów przez nos.

Dysfagia może się pojawić w przebiegu wielu chorób o podłożu nerwowym. Należą do nich:

  • udar mózgu
  • choroba Parkinsona
  • choroba Alzheimera
  • stwardnienie rozsiane – SM
  • stwardnienie zanikowe boczne – SLA
  • urazy mózgu
  • zespół Guillaina-Barrégo
  • polyneuritis cranialis
  • zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego
  • ataksje rdzeniowo-móżdżkowe
  • rdzeniowy zanik mięśni – SMA
  • miastenia
  • zapalenie wielomięśniowe, zapalenie skórno-mięśniowe,
  • wtrętowe zapalenie mięśni
  • dystrofie mięśniowe, np. dystrofia miotoniczna, oczno-gardłowa
  • nowotwory mózgu.

Przyczyny dysfagii

Zaburzenia połykania może spowodować szereg czynników. Poniżej wymieniamy najważniejsze:

  • zespół opuszkowy i zespół rzekomoopuszkowy
  • uszkodzenia nerwów czaszkowych
  • zaburzenia transmisji nerwowo-mięśniowej
  • osłabienie siły mięśniowej
  • zaburzenia ruchowe, takie jak dystonia
  • zaburzenia precyzji i planu ruchu, koordynacji poszczególnych faz połykania czy zaburzenia koordynacji połykania  oddychania
  • nieprawidłowa postawa chorych związana ze schorzeniami układu nerwowego,
  • zaburzenia funkcji poznawczych.

Na czym polega badanie pacjenta z dysfagią?

Przede wszystkim pacjent lub jego opiekun powinni opowiedzieć lekarzowi dokładnie na czym polegają problemy z przełykaniem. W badaniu neurologicznym pacjenta z dysfagią lekarz skupia się na

  • zbadaniu symetrii twarzy
  • bada symetrię języka, jego ruchomość
  • sprawdza zanik mięśni oraz fascykulacje
  • bada ustawienie i ruchomość podniebienia
  • sprawdza odruchy podniebienne i gardłowy
  • a także obecność ruchów mimowolnych w obrębie twarzy,

Znaczenie mają także zaburzenie mowy, przede wszystkim dyzartria.

Czytaj także: Dyzartria – gdy aparat mowy nie działa prawidłowo

Dysfagia – testy podawania płynów i posiłków

Dysfagię można stwierdzić podczas testu płynów obojętnych. Polega on na obserwacji pacjenta po podaniu 90 ml wody. Gdy pacjent krztusi się, kaszle, a także gdy występują zaburzenia koordynacji między połykaniem a oddychaniem powinno się wykonać dodatkowo pomiar pulsoksymetrem.

Sprawność jedzenia u pacjenta ocenia się za pomocą testów, np. Testu Oceny Procesu Jedzenia.

Badania zlecane przy dysfagii

Badanie, które lekarz może zlecić pacjentowi z dysfagią:

  • wideoendoskopowe badanie połykania
  • endoskopia
  • wideofluoroskopia
  • scyntygraficzne badanie motoryki przełyku
  • pH-metria
  • manometria przełyku
  • pomiar impedancji
  • badanie endosonograficzne.
  • biopsja
  • tomografia komputerowa
  • rezonans magnetyczny głowy
  • elektromiografia
  • elektroneurografia.

Czytaj także: Zaburzenia połykania czyli dysfagia. Sposób na podawanie płynów

Źródła:
  1. “Zaburzenia połykania w chorobach układu nerwowego — diagnostyka i leczenie” – Sławomir Budrewicz, Natalia Madetko, Magdalena Koszewicz

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś do końca nasz artykuł. Jeżeli Cię zainteresował, to bądź na bieżąco i dołącz do grona obserwujących nasze profile społecznościowe. Obserwuj Facebook, Obserwuj Instagram.